Giza Garapenaren psikologia

  Astelehenean, 3.adineko eguneko zentroan lanean 2 emakume klase hasi baino lehen erakutsi zizkidaten marrazketa klasean egindako marrazkiak. Zentroan 5 irakasle gaude, pintura, kantu, memoria, dantza eta pilates. Proiektuak elkarrekin egiten ditugu, bakoitzak bere helburuak bilatuz. Zentroan pertsona asko daude eta guztiak ez datoz gure "klaseetara", batzuk behean kafe bat hartzen eta karta-jolasetan aritzen dira. Egia da ni Pilates irakasle naizela baina hilabean behin liburu bat hautatzen dugu eta horri buruz egiten dugu berba, tertulia dialogikoaren bidez. Hilabete honetan, idaztea gustuko duten pertsonei haien ipuinak ekartzeko gonbidatu nituen. Egun horretan, enteratu nintzen haietako batzuk ACCEM ONGak aurkeztutako  # SolasNO kanpainan parte hartu zutela haien microrelatuak bidaltzen. Egun horretako tertulia interesgarriena izan zen, askok haien bakardeadari buruz hitz egin zutelako, eta ez bakarrik hori, baizik eta nola batzutan isolatuak sentitzen ziren "Somos ...

Azkenengo sarreran, oporretan nolako jolasaren garapena ikusi nuen aztertu nuen. Honetan, jolasaren hurbil dagoen beste ezaugarri batetaz idatziko dut, Hizkuntzaren garapenaz. Gehinenengo familietan garrantzia handia ematen zaio lehen hitzei, lehenengo esaldiei, noren izena ahoskatzen duen lehenengo umeak. Gehiengoa diot zeren umeak daude nun familia ez duten edo bere familiaz urrun dauden. Modu honetan, aste santuan, herrian ume asko entzun izan ditut kalean jolasten edo gurasoekin, jaio-berrietatik nerabezaro hasieran dauden umeetara. Hasi baino lehen, esatea hizkuntzak ere inguruarekin harremantzeko erreminta dela, sozializateko prozesuan parte hartzen duena, inguruari egokitzeko eta inguruan integratzeko. Ikus dezakegunez, inguruak garrantzia handia du hizkuntzan. Azken aldi honetan, asko hausnartzen du 2 gaietaz. Lehenengoa, nolakoa izan den hizkuntzaren garapena maskarilla garaian jaio diren umeak, atzerapenak izango dituzte? Zeren umeak sarritan lehenengo hitz-urratsak imitazio...

Jolasa funtsezko jarduera da haurren garapenerako eta ikaskuntzarako. Hasieran, gorputzaren mugimendu sinpleak dira, eta pixkanaka-pixkanaka handitzen eta konplexuago bihurtzen dira beste elementu batzuk sartzeko. Denborarekin, jolasari esker, haurrak bere irudimena garatu, bere ingurumena esploratu, munduari buruz duen ikuspegia adierazi, sormena garatu eta trebetasun sozioemozionalak garatu ahal izango ditu beste ume edo heldueekin. Herrian, opor hauetan normalean hutsik dagoen herria, umez bete da. Hain txikia izanda, kalean, parkean, tabernan guztiok elkartzen gara. Eta harrigarria iruditu zait nola umeek jolasten zuten. Teoria jakingo ez banu, agian ez nioke hainbeste garrantzia emango, baina benetan interesantea dela haiek behatzea eta ikustea nola euren gorputza edo ingurunea ezagutzen dauden edo nola beste umeekin sozializatzeko bidea den. Nire aitona bizirik zegoenenean, asko gustatzen zitzaion umeak jolasten ikustea. Bere haurtzaroa gogoratzen zuelako. "Jolasak alda dait...

Nerabezaroan aldaketa nabariak gertatzen dira nerabearengan, holan, inguruneari egokitzeko egozentrismoa mekanismo hutsa da. Oporretan, nire nebarekin nahikotxo berba egiten nabil. Elkarrizketa horietan bere nerabezaroa eta nirea konparatzen saiatzen naz. Zeren nahiz eta nerabezaroak denok bizitzen dugun aldia den, guztiok ez dugu modu berberan bizitzen. Beraz, hitz egiten konturatu naiz zeinek dituen jokaera egozentriko batzuk garatuago eta beste batzuk gutxiago. Hauek dira nerabeen jokaera egozentrikoak eta jarrerak: -Aginte irudiei buruzko kritikak : nerabeek konturatzen dira lehen miresten zituztenak euren altaretik erori direla. - Eztabaidatzeko joera : ñabardura txikienak ere hautemateko kapazak dira, hori dela eta, sarritan gaitasun hori erabili nahian, eztabaidara ailegatzen dira, arrazoia bilatzeko nahian. - Autokontzientzia : irudizko ikus-entzuleekin lotura du, hau da, pertsonak hura begiratzen eta berataz kezkatuta daudela bere itxuraz eta pentsamenduaz. - Norberaren fabula...

  Nerabeekin gertatzen den bezala, zahartzeari buruzko mito batzuk ere badaude. Horietako konsziente izaten hasi nintzen laneann hasi nintzenean. Horrek bultzatu ninduen asko nire amamekin hitz eitera. Zahartzea prozesu natural ulertzea batzuetan zaila da, oso. Pertsona askok zailtasunak dituzten haien zahartzea onartzeko. Nire aburuz, zaila izan beharko da ispilu aurreko begietan zure gaztetasun burua isladatuta ikustea. Bestetik, ere uste dut gizarte kapitalistak eta patriarkatuak nolabaiteko beldurrarekin hezten dituela emakumeak, haien buruak zaharra ikustearen beldur. Kremak, tratamenduak eta miloika gauza inbentatu dute. Gaiarera bueltatuz, zahartzea gertakari unibertsala da, aldatzen dena, nire ustez, kultura desberdinek nola ulertzen duten da. Mendebaldeko herrialdeetan, eta hau diot, oraindik ere African, Indian, Latino Amerikako herrialde batzuetan pertsona nagusiei balio sakratu bat egokitzen diete. Mendebaldeko herrialdeetan, aldiz, estereotipo nahiko negatiboak ditugu ...

  Gaurkoan, nerabeei buruz hitz egingo dut, Nerabezaroko garapenari buruzko mitoei buruz, zehazki. Ez da hainbeste pasa ni nerabe izatetik utzi nuela, baina etxean, Nerabe bat dut, nire neba. Eta gai hau lantzeko interesgarria izaten ari da berak egiten dituen jarduerak eta joerak behatzea eta izena jartzen jakitea. Beste aldetik, gizartearen mitoen eragina ere nabaritu izan dugu etxean. Sarritan Alex kexatzen egiten da esanez: "Beti diote nerabeei ez zaigula axola familiaren egoera, beti gure munduan gaudela", "asko gezurtzen dugula diote". Barregarria da, zeren hau azaldu eta gero haserretzen da eta une askotan eztabaidatzen hasten da gurasoekin, gurasoek esandako zeozer ez zaiolako gustatu eta kontra egin nahi duelako. Hori bai gazteen ezaugarri bat, Eztabaidatzeko joera. Nerabezaroei maiz sartzen dira kategoria negatiboetan, nerabezaroa gaixotasuna edo arazoa izango balitz bezala. Estereotipazio hauek mito bezala definitzen dira. Mitoak suntsigarriak eta iraunko...

Denbora. Egunero zenbat alditan entzungo dugu hitz hau? Nere kasuan, egunero behin baino gehiagotan. -- Aizu, nola pasatzen den denbora !, - Dafne, gazte zarela aprobetxatu, gero denbora pasatzen dela eta zaharra zara eta gaztetasunaz aprobetxatzeko berandu da !, - denbora presentean bizi, ez keztatu etorkizunaz, gero gerokoak, -urteak pasatu eta ez zara ohartzen. Laneko zentroan egunero entzuten ditut horrelakoak, eta bai uste dudala denbora garrantzisko zeozer bilakatzen dela helduaroan. Haurtzaroan eta nerabezaroan ere garrantzia du, baina ez hainbeste nire ustez. Gaztetasunean denbora ere larritzen duen zeozer da, gutxienez nire bizitzan. Gauza pilo eiteko berandu ez egitea, gurasoak aprobetxatzeko nahia. Hau esanda, barne teoria bat ere elkarbanatu nahi nuen. Nire ustez, emakumezkoek ere presio gehiago dugu denborarekin, politak mantentzeko (gorputza, azala...), ama izateko erabaki hartzeko berandu ez egitea... Horregatik, garapenaren edozein etapa azaltzerako momentuan, denbora g...

  Gaurkoan ere, zahartzaro gaia landu nahi dut. Azkenengo urtean hainbeste denbora pasa izanez Zahartzaroan dauden pertsonekin, barneratu eta ikasi dudana gero eta presenteago dut nire egunerekotasunean. Eskerrak ere, oraindik nire bi amama eta aitona bat dudala. Baina gaurkoan mundu ruralean bizi den amama eta ya ez dagoen aitonan zentratzea nahi dut. Niretzako, betidanik 2 mundu egon dira nire bizitzan, hiria eta herria (nekazaritzan oinarritutako bizitza). Bigarrenean hazi nintzen ni, gurasoek lan egin behar zutenean, oso txikitatik Salamancara eramaten ninduten nire aitona-amonak ni zaintzeko. Hori dela eta, denbora asko igaro dut pertsona nagusiekin. Eta behin baino gehiagotan bizi-zikloaren luzepenaz hitz egiten zen, hau da, nola nire birramona oso goiz gaixotu eta hil. Nola herriko pertsona heldu asko 50 urterekin gaixotu eta hil egiten ziren (ezin dugu ahaztu, sarritan baliabide ekonomiko-logistiko-garraio eza zutelako ematen zela). Gaiarekin hasi baino lehen, esan nahi nuk...